Λίγα λόγια για τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης – Γραφείο Ελλάδας

H Ελλάδα υπήρξε παραδοσιακά μια από τις σημαντικότερες χώρες μετανάστευσης, μετα τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Ελλάδα είναι ιδρυτικό μέλος του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης και το Γραφείο του Οργανισμού λειτουργεί στην χώρα βάσει Σύμβασης που έχει υπογραφεί στις 17 Απριλίου 1952 μεταξύ της Ελληνικής Κυβέρνησης και του Δ.Ο.Μ. (τότε Δ.Ε.Μ.Ε.).  Η εν λόγω Σύμβαση καθορίζει το πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του Οργανισμού στην Ελλάδα καθώς και το πλαίσιο συνεργασίας με την Ελληνική Κυβέρνηση. Η Σύμβαση καθώς και το Καταστατικό του ΔΟΜ στην Ελλάδα έχουν κυρωθεί με Νόμο.

Το Γραφείο ξεκίνησε τη δράση του με τη διαχείριση της εθνικής μετανάστευσης, τις δεκαετίες του ’50 και έως τα μέσα της δεκαετίας του ’70 σε συνεργασία με την Ελληνική Κυβέρνηση. Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξαν οι υπηρεσίες που προσέφερε ο ΔΟΜ στον τομέα της προετοιμασίας των Ελλήνων μεταναστών, για την ομαλότερη εγκατάστασή τους στις χώρες υποδοχής, οργανώνοντας από το 1954 μαθήματα ταχύρρυθμης επαγγελματικής εκπαίδευσης ώστε να εφοδιαστούν με επαγγελματικές δεξιότητες, καθώς και μαθήματα ταχύρρυθμης εκμάθησης ξένων γλωσσών.  Στο πλαίσιο αυτό, ο Οργανισμός βοήθησε πάνω από 140.000 Έλληνες στη μετανάστευσή τους σε υπερπόντιες χώρες (κυρίως, ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία).

Από το 1980 και μετά, η Ελλάδα έγινε χώρα κυρίως «διέλευσης» μεταναστών/αιτούντων άσυλο από την Ανατολική Ευρώπη, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική. Κατά την περίοδο αυτή, το Γραφείο Ελλάδος μερίμνησε για την μετανάστευση περίπου 89.000 αλλοδαπών μεταναστών και προσφύγων, κυρίως προς τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία.

Ωστόσο από τις αρχές 1990, με την κατάρρευση των κομμουνιστικών καθεστώτων η Ελλάδα κατέστη de facto χώρα μόνιμης εγκατάστασης μεταναστών , κυρίως από την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, αλλά και από την Αλβανία.

Από το 2007, ο αριθμός των μεταναστών και αιτούντων άσυλο που εισέρχονταν με πλοιάρια δια μέσου του Αιγαίου, αυξήθηκε σημαντικά. Ωστόσο, από το 2010, περίπου το 85% των παράνομων διελεύσεων των συνόρων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, καταγράφηκε ότι γινόταν από την Τουρκία προς την Ελλάδα.

Η Ελληνική Κυβέρνηση, στη διάρκεια αυτών των χρόνων, προκειμένου να διαχειριστεί την κατάσταση αυτή, υλοποίησε κύριες ρυθμιστικές πρακτικές. Το βασικό νομοθετικό εργαλείο, ο Νόμος 3386/2005 για την «Είσοδο, Διαμονή και Κοινωνική Ένταξη υπηκόων τρίτων χωρών στην Ελληνική Επικράτεια» αναθεωρήθηκε με τον Νόμο 3536/2007.

Το 2011, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης διαπίστωσε ότι το 90% όλων των άτυπων εισόδων στην Ευρώπη, συντελείται δια μέσου των ελληνικών συνόρων.  Σύμφωνα με στοιχεία της FRONTEX η Ελλάδα είναι η κύρια πύλη εισόδου των μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα και των αιτούντων άσυλο από την Αφρική και την Ασία. H Eurostat προσδιορίζει τον αριθμό των ξένων υπηκόων διαβιούντων στην Ελλάδα στους 956.000 εκ των οποίων η συντριπτική πλειοψηφία προέρχεται από Τρίτες Χώρες εκτός ΕΕ. και κυρίως από το Αφγανιστάν και το Πακιστάν.

Ο Ν.3907/2011 είναι μια προσπάθεια εδραίωσης ενός ρεαλιστικού συστήματος διαχείρισης της μετανάστευσης, μέσα από την λειτουργία ανεξάρτητων Υπηρεσιών Ασύλου, την ίδρυση των Κέντρων Πρώτης Υποδοχής, και την υιοθέτηση της Ευρωπαϊκής  Οδηγίας 2008/115/EC για την επιστροφή των μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα.

Ο ΔΟΜ (ΙΟΜ), σε συνεργασία με την Ελληνική Κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υλοποιεί προγράμματα με στόχο την επιτυχή κοινωνική και εργασιακή ένταξη των μεταναστών, την καταπολέμηση των φαινομένων ρατσισμού και ξενοφοβίας στην ελληνική κοινωνία, την καταπολέμηση του φαινομένου της εμπορίας ανθρώπων, καθώς και την παροχή δυνατότητας εθελοντικής επιστροφής


Bασικοί τομείς δραστηριοποίησης του ΔΟΜ